Cây đàn tính: Hơn cả một tiếng đàn
25/05/2016 15:33
Đầu năm 2016, nghi lễ hát then đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điệu hát đặc trưng của người Tày này gắn liền với một loại đàn độc đáo: đàn tính.

​​Một buổi biểu diễn hát then - đàn tính (Ảnh: vietnamnet.vn)

 

​Tiếng hát then quyện lẫn tiếng đệm của đàn tính là "đặc sản" của các bản Tày ở vùng núi non Tây Bắc. Đối với dân tộc Tày, dân tộc đông dân thứ hai chỉ sau dân tộc Kinh, giai điệu của những bản hát then - đàn tính đi vào lòng họ từ thuở lọt lòng qua tiếng ru của những người mẹ, người bà. Người Tày cho rằng, khi tiếng đàn tính cùng lời hát then cất lên là lúc ông trời bắt đầu cuộc hành trình dẫn quan quân đi khắp ba tầng trời, vì theo người Tày, "then" nghĩa là "thiên"​ (trời). Hát then - đàn tính là nét văn hóa truyền thống đặc sắc và đặc thù, gắn với mọi lễ nghi trang trọng của dân tộc nơi đây.

​ ​ ​ ​ ​​​ ​ ​​ ​ ​ ​
Câu lạc bộ đàn tính do sinh viên Tày, Nùng thành lập biểu diễn điệu hát dân tộc (Ảnh: tienphong.vn)
​​ ​​​​​​​​

​Ngược dòng lịch sử, hát then - đàn tính được cho là xuất hiện vào khoảng cuối thế kỷ 16 ở Cao Bằng, khi nhà Mạc thất thế bỏ Thăng Long chạy lên vùng đất này chiếm đóng, thiết lập vương triều riêng. Nhà Mạc đã xây dựng Cao Bằng thành một trung tâm chính trị và kinh tế, đồng thời đưa nghệ thuật cung đình ở Thăng Long bổ sung vào nghệ thuật dân gian có sẵn ở Cao Bằng, trong đó có điệu hát then -  đàn tính, để phục vụ trong cung đình vua Mạc.

Có tích xưa còn tương truyền rằng, đàn tính nguyên thủy có chín dây, mỗi khi đàn cất tiếng, âm thanh của nó làm ​"Cá nghe chết chín đoạn suối, chuột nghe chết mười quãng rừng, trai gái nghe chết chín cõi lòng" nên ông trời phải tước bớt số dây đi, chỉ để lại hai đến ba dây như bây giờ.

Đón xem tập phim tài liệu "Cây đàn tính" để lắng nghe và cảm thụ một nét văn hóa nghệ thuật mang tính tín ngưỡng đậm đà, độc đáo của dân tộc Tày. Phim được phát sóng lúc 14g ngày 27/5 trên HTV9.

Hồng Tâm

 

Ý kiến bạn đọc

 

Tiêu đề (*):
Họ tên (*):
Email (*):
Nội dung (*):
Tôi đã xem Quy định ứng xử
(Nhập tên logo bằng chữ thường)
Chương trình yêu thích