HTV và Nghệ thuật Đờn ca tài tử
12/02/2015 09:50
Đờn ca tài tử Việt Nam đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, và trong đời sống hiện đại, loại hình nghệ thuật này đang tìm kiếm cơ hội để đến với công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

​Trình diễn đờn ca tài tử tại các trường học ​(Ảnh: Thanh Hiệp)

 

Tiếng đờn tri âm

Đờn ca tài tử (ĐCTT) là loại hình âm nhạc truyền thống vùng sông nước, đã ăn sâu vào máu thịt của người dân Nam bộ. Tiếng đờn, tiếng ca được cất lên từ các sân khấu rực rỡ, trong các lễ hội linh đình, trang trọng đến những không gian bình dân, thân thuộc, dưới những gốc dừa lấm lem bùn đất hay những dòng sông êm đềm thấp thoáng dáng con đò… Tiếng đàn thể hiện tính cách, tâm tư của con người và thấm sâu vào cốt cách người nông dân Nam bộ như một điều tất yếu. Do vậy trong năm 2014, 20 chương trình giới thiệu bài bản mới của bộ môn này đã được HTV thực hiện. Nhạc sĩ Kiều Tấn – nguyên Trưởng Ban Văn nghệ HTV là người rất tâm huyết với các chương trình này đã nói: "Ở các thành phố lớn, ĐCTT đang dần lấy lại sức sống qua các tiếng đờn ngân lên từ các buổi tập luyện tại công viên đến các trung tâm văn hóa. Sớm sớm, vào sáng chủ nhật, tại một góc nhỏ công viên 23/9 hay công viên Tao Đàn, một nhóm các bạn trẻ lại cất vang những giọng ca cổ mùi mẫn khiến người xung quanh dừng chân nghe mà không muốn rời. Ống kính của HTV đã ghi lại hình ảnh này, mang đến các trường học, thông qua bài bản mới và giao lưu với các nghệ nhân đờn, nghệ nhân ca, giúp các em học sinh, sinh viên hiểu thế nào là ĐCTT Nam Bộ".

MC Vũ Mạnh Cường, người đồng hành với các chương trình này đã tâm sự: "Trong đó có thể kể đến CLB Tài tử - Cải lương của Nhà Văn hóa Thanh niên. Với mong muốn phát huy mạnh mẽ bộ môn nghệ thuật này đến với giới trẻ, trong hơn 10 năm qua CLB đã có những chương trình thiết thực thu hút nhiều bạn trẻ tham gia. HTV đã thực hiện những chuyên đề biểu diễn và giao lưu ĐCTT Nam Bộ, xem khán giả là người tri âm, tri kỷ, nên các chuyên đề truyền hình về bộ môn này đã nhận được sự phản hồi tích cực của khán giả. Tôi cho rằng đó là một nhịp cầu xuân rất ý nghĩa".

Còn CLB Tài tử - Cải lương (Cung Văn hóa Lao động TP.HCM) và CLB sân khấu Lạc Long Quân (trực thuộc Trung tâm Tổ chức Biểu diễn và Điện ảnh TPHCM), ngoài việc tổ chức sinh hoạt định kỳ hàng tuần, hàng tháng còn tổ chức giao lưu biểu diễn tại các trường học, và HTV đã luôn đồng hành để giới thiệu đến người xem những nhân tố mới trong biểu diễn ĐCTT Nam Bộ. Nhà giáo, nghệ sĩ Phan Nhứt Dũng, Chủ nhiệm CLB Cung Văn hóa Lao động chia sẻ: "Chúng tôi đã hoạt động 10 năm, nay có thêm sự đồng hành của HTV, CLB tại Cung VHLĐ TP.HCM đã tạo thêm sân chơi lành mạnh cho người lao động. Đồng thời, đây còn là nơi các sinh viên sân khấu điện ảnh sau khi ra trường có chỗ để được hát, được phát huy tài năng".

NS Kiều Phượng Loan - CLB sân khấu Lạc Long Quân cho biết: "Từ khi có HTV tham gia, hoạt động của CLB chúng tôi mở rộng thêm hơn, được nhiều tỉnh thành biết đến. Hiện nay chúng tôi có 30 hội viên chính thức. Chủ yếu là diễn viên sân khấu trẻ, trong đó có nhiều em học đờn, học ca đã đến với CLB".

Đưa đờn ca vào trường học

​ ​ ​ ​ ​​​ ​ ​​ ​ ​ ​
Các nghệ sĩ hướng dẫn các em học sinh trường tiểu học Võ Trường Toản ca bài "Long hổ hội" trong chương trình giao lưu ĐCTT Nam Bộ (Ảnh: Thanh Hiệp)
​​ ​​​​​​​​

Đề án đưa ĐCTT vào trường học đã được thí điểm tại một số trường tiểu học và trung học tại TP.HCM và đầu năm 2015 đã thực sự lan rộng ra nhiều tỉnh thành phía Nam.

Đạo diễn Nguyễn Minh Hải – Trưởng Ban Văn nghệ HTV khẳng định: "Muốn bảo tồn nghệ thuật ĐCTT Nam Bộ, phải gửi hồn cho thế hệ trẻ và đồng hành cùng họ bảo tồn loại hình nghệ thuật truyền thống hiện nay".

Trường THPT Bùi Thị Xuân, TPHCM là trường đi tiên phong trong việc đưa Nghệ thuật ĐCTT vào trường học. Thầy Huỳnh Thanh Phú, Phó hiệu trưởng nhà trường, cho rằng: "Cảm nhận được nét đẹp sâu sắc của loại hình ĐCTT, khi đạo diễn NSƯT Lê Cường (HTV) gợi ý, chúng tôi đã mạnh dạn thực hiện thử nghiệm. Và những bài bản ĐCTT, những bài ca cổ đã được giới thiệu đến các em, có sự tham gia của NSƯT Phương Hồng Thủy, Diệu Hiền, nghệ sĩ Phượng Liên, Chí Linh, Vân Hà, nghệ nhân Huỳnh Khải, Thu Hà, Út Tỵ… đã nhận được sự hưởng ứng của đông đảo học sinh".

Và tiếp theo đó, các đơn vị ở quận 1 như: Trung tâm Văn hóa quận 1, Phòng GD và ĐT quận 1, đưa ĐCTT vào 5 trường trung học: Trần Văn Ơn, Minh Đức, Đức Trí, Võ Trường Toản và Nguyễn Du, giới thiệu Nghệ thuật ĐCTT Nam Bộ với học sinh cấp 2. NSƯT Thanh Vy phấn khởi: "HTV đã đồng hành với chúng tôi, mang lại cho người xem, nhất là khán giả trẻ những nét đẹp tinh hoa của bộ môn này. Thực tế cho thấy trong giai đoạn ĐCTT ngày càng mai một, việc các nhà hàng, khách sạn, tour du lịch đưa ĐCTT vào chương trình phục vụ du khách là điểm sáng đối với bộ môn nghệ thuật này và tạo điều kiện cho các nghệ nhân, câu lạc bộ biểu diễn. Song cũng có một thực tế là việc đưa nghệ thuật ĐCTT vào phục vụ du lịch đã phát sinh nhiều vấn đề chưa hay, chưa đẹp. Do vậy, sự đồng hành của HTV chính là góp phần chuẩn hóa những giá trị của chất lượng nghệ thuật và trả lại cho ĐCTT không gian giá trị".


Những giải pháp lâu dài

Du lịch là một hình thức quảng bá hữu hiệu giá trị văn hóa dân tộc cũng như đóng góp tích cực cho việc bảo tồn vốn quý quốc gia. Việc kết hợp với truyền hình để giới thiệu rộng rãi những di sản văn hóa dân tộc là một điều cần làm.

GSTS Trần Văn Khê nói, điều quan trọng là phải làm thế nào để tận dụng, phát huy hết lợi thế đó, đồng thời có thể tạo ra các chuyên đề truyền hình chuyên sâu và phải thực hiện hết sức hấp dẫn, đúng chuẩn mực của không gian ĐCTT Nam Bộ, đó chính là giới thiệu, quảng bá giá trị văn hóa nghệ thuật dân tộc từng vùng miền đến đông đảo giới trẻ, và du khách.
Với GS nhạc sĩ Vĩnh Bảo, ông nhấn mạnh, trong mùa xuân này, coi đờn ca tài tử là gốc, cải lương là ngọn để tiến hành các hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị những môn nghệ thuật truyền thống. Lâu nay, HTV đã làm một việc rất có ý nghĩa, đó là bảo lưu lại những buổi giao lưu, biểu diễn, để sau này làm tiền đề cho việc chuẩn hóa và nghiên cứu các phương pháp bảo tồn.


Đ.Q (Tạp chí HTV)

 

Ý kiến bạn đọc

 

Tiêu đề (*):
Họ tên (*):
Email (*):
Nội dung (*):
Tôi đã xem Quy định ứng xử
(Nhập tên logo bằng chữ thường)
Chương trình yêu thích