Tạo lập môi trường thuận lợi và bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế phát triển
02/10/2015 15:01
Là chuyên gia kinh tế có nhiều kinh nghiệm, TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương (CIEM) cho rằng, điều quan trọng là phải tạo lập môi trường thuận lợi và bình đẳng cho các thành phần kinh tế phát triển.

​Ảnh min​h họa

 

Thành ủy TP.HCM vừa công bố dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đại biểu Đảng bộ TP lần thứ X, nhiệm kỳ 2015 – 2020. Là chuyên gia kinh tế có nhiều kinh nghiệm, khi bàn về đường hướng, chính sách kinh tế trong giai đoạn 5 năm tới và xa hơn nữa của cả nước được đề cập trong dự thảo Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng và dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần thứ X, TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương (CIEM) cho rằng, điều quan trọng là phải tạo lập môi trường thuận lợi và bình đẳng cho các thành phần kinh tế phát triển.

Tại một cuộc hội thảo gần đây do Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh chủ trì, TS Nguyễn Đình Cung đã đưa ra nhận định đáng lưu ý: “Cải cách thể chế là mệnh lệnh không thể chần chừ”. Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đại biểu Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ X (dưới đây gọi tắt là Dự thảo Báo cáo) cũng đã đề cập đến nhiệm vụ cải cách thể chế hướng đến việc tạo lập một môi trường thuận lợi và bình đẳng cho sự phát triển của tất cả các thành phần kinh tế.

TS Nguyễn Đình Cung khẳng định: “Tạo lập một môi trường thuận lợi và bình đẳng cho sự phát triển của các thành phần kinh tế thực sự là một trong những mục tiêu quan trọng của cải cách thể chế. Nhưng để các chính sách, kế hoạch đảm bảo tính khả thi trong giai đoạn 5 năm trước mắt, thì trước tiên cần xác định cho đúng những gì phải làm; những gì có thể làm ngay, những gì có thể làm từng bước và bước đi như thế nào là hợp lý”.

Chẳng hạn - theo Viện trưởng CIEM - đặt ra yêu cầu Tòa án hoàn toàn độc lập xét xử ngay lập tức trong điều kiện cụ thể lúc này là chưa thể, nhưng nâng cao năng lực của tòa án và thẩm phán là việc có thể. Thay đổi vai trò của kinh tế nhà nước cũng là việc chưa thể, nhưng thay đổi vai trò của doanh nghiệp nhà nước (DNNN) thì có thể và nếu làm được thì đó là bước tiến lớn. Đổi mới vai trò, chức năng nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức; công cụ và năng lực quản lý của Chính phủ, bộ ngành và địa phương cũng là có thể, dù phải vạch ra một lộ trình theo hướng thu hẹp và giảm mạnh biên chế khu vực nhà nước; cắt bỏ các chức năng và nhiệm vụ không còn phù hợp để giảm gánh nặng chi ngân sách; thu hẹp chức năng quản lý nhà nước để tập trung vào khắc phục khiếm khuyết thị trường. Tất cả các dịch vụ quản lý nhà nước như thanh tra, kiểm tra, kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm định, kiểm dịch động, thực vật... để phục vụ quản lý nhà nước đều do ngân sách chi trả. Ngược lại, tuyệt đối không bố trí vốn đầu tư của nhà nước cho những dự án, công trình chưa cần thiết hoặc có thể huy động được các nguồn vốn khác như bảo tàng, nhà hát, rạp chiếu phim, nhà thi đấu thể thao...

Cụ thể hóa nhận định “việc thay đổi vai trò của DNNN sẽ là bước tiến lớn”, TS Cung thẳng thắn: “Đừng quá nuông chiều DNNN nữa! Khối doanh nghiệp này chưa mạnh mẽ được như mong muốn có một phần do chính sách bất bình đẳng ngay từ khâu hình thành, cấp vốn; điều kiện hoạt động trong suốt quá trình sản xuất kinh doanh và thậm chí ngay cả khi nó yếu kém, cần xử lý”.

Trong số những kiến nghị mạnh mẽ được TS Nguyễn Đình Cung nêu ra có việc xóa bỏ “đặc quyền” của DNNN trong việc tiếp cận nguồn vốn của Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB); xóa bỏ chức năng quản lý nhà nước của một số DNNN đối với tài nguyên thiên nhiên cũng như đặc quyền phân bổ, sử dụng tài nguyên có liên quan... Chấm dứt ngay các hiện tượng miễn, giảm, hoãn nộp thuế đối với DNNN hoặc giảm nợ, khoanh nợ, giãn nợ, chuyển giao nợ cho các tổ chức khác. Chính phủ không đứng ra nhận nợ và trả nợ thay cho DNNN, trừ các khoản nợ mà Chính phủ bảo lãnh.

Về mục tiêu đến năm 2020 hoàn thành mục tiêu cổ phần hóa (CPH) tất cả các DNNN trong diện CPH mà Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ X đã đề ra, TS Cung nhìn nhận, đây là việc “tất yếu phải làm, nhưng phải có giải pháp hữu hiệu để đảm bảo CPH thực chất”.

Nhìn ở tầm quốc gia, ngày 17/7/2012, kế hoạch tái cơ cấu DNNN được phê duyệt. Năm 2012, 74 DNNN đã được CPH (gấp 2 lần năm 2012). Năm 2014 con số này lên tới 174 doanh nghiệp; nhiều doanh nghiệp quy mô lớn đang đi đúng định hướng cải cách như Vietnam Airlines, VNPT, EVN... Tuy nhiên, năm 2015 còn tới gần 400 DNNN cần CPH và đến nay mới chỉ thực hiện được chưa tới ¼ chỉ tiêu. Sở dĩ những năm trước đây CPH diễn ra nhanh vì đa phần đó là các DN nhỏ, tỷ lệ cổ phần Nhà nước bán ra bên ngoài rất thấp. Nói cách khác, CPH mới thành công về chiều rộng, chứ chưa đạt yêu cầu về chiều sâu. Sau CPH, nhà đầu tư (NĐT) tư nhân trong và ngoài nước vẫn chưa thể chủ động thúc đẩy tái cấu trúc công ty để nâng cao tính cạnh tranh. Mặt khác, cũng vì thế mà các DNNN sau CPH cũng khó thu hút NĐT chiến lược và không tạo ra được những đột phá ấn tượng về kết quả sản xuất kinh doanh. Thời gian tới, tiến trình CPH sẽ phải đối diện với những khó khăn còn lớn hơn, vì đã “hết nạc”, vì sẽ phải động chạm đến những “ông lớn” với nhiều khoản nợ thiếu rõ ràng, quản trị doanh nghiệp kém minh bạch…

“Với TP.HCM, chưa có trong tay những con số chính xác, nhưng tôi cho là cũng không ngoại lệ”, TS Cung nhấn mạnh. Chính vì vậy, để hiện thực hóa mục tiêu CPH các DNNN nói riêng và phát triển kinh tế nói chung, việc thực hiện 7 chương trình đột phá (theo Dự thảo Báo cáo) là hết sức cần thiết; trong đó có nhiệm vụ xây dựng nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp; cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính; nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh của kinh tế TP.HCM, đáp ứng yêu cầu hội nhập. Do đặc thù là “đầu tàu kinh tế” của cả nước, TP.HCM cần quyết liệt thực hiện tái cấu trúc kinh tế thành phố theo hướng tăng dần tỷ trọng đóng góp của các ngành, sản phẩm hàng hóa, dịch vụ có tiềm năng phát triển và lợi thế cạnh tranh, có hàm lượng giá trị gia tăng cao, có khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu; ứng dụng mạnh mẽ khoa học - công nghệ vào sản xuất - kinh doanh...


Thành ủy TP.HCM
Ý kiến bạn đọc

 

Tiêu đề (*):
Họ tên (*):
Email (*):
Nội dung (*):
Tôi đã xem Quy định ứng xử
(Nhập tên logo bằng chữ thường)
Chương trình yêu thích