Để khoa học công nghệ thực sự gắn bó và trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội
23/11/2015 15:05
Thời gian qua, khoa học và công nghệ đã có đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội trên các lĩnh vực.

​Ảnh minh họa

 

​​Phát huy những thành quả trên, đưa khoa học và công nghệ thực sự gắn bó và trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, Việt Nam cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ tổ chức, cơ chế quản lý, cơ chế hoạt động khoa học và công nghệ; đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, gắn nhiệm vụ phát triển khoa học và công nghệ với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở các cấp, các ngành.

Đây là những ý kiến góp ý vào Dự thảo Văn kiện trình Đại hội Đảng XII của TS. Hồ Ngọc Luật, Vụ trưởng Vụ Phát triển Khoa học và Công nghệ Địa phương (Bộ Khoa học và Công nghệ).

Theo TS Hồ Ngọc Luật, hệ thống tổ chức khoa học và công nghệ (KH&CN) là một lực lượng vô cùng quan trọng thể hiện sức mạnh, hiệu quả về KH&CN của một quốc gia. Chúng ta đang tiến hành quy hoạch lại hệ thống tổ chức KH&CN từ gần 3.000 gọi là tổ chức KH&CN của các bộ ngành, địa phương, các thành phần kinh tế, các tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp,… chưa được phân loại, đánh giá thường xuyên đến định hướng rõ các loại hình tổ chức để từ đó xây dựng nên một hệ thống tổ chức phát triển theo định hướng nhu cầu phát triển kinh tế xã hôi (KTXH) của đất nước trong thời gian trước mắt và lâu dài.

Đây là một công việc gian nan, đã vì quá khó khăn mà bị trì hoãn, nhưng cũng đã đến lúc không thể tiếp tục trì hoãn, khi nhu cầu phát triển của quốc gia đòi hỏi đội quân, đội hình về KH&CN phải được sắp xếp lại, thể hiện rõ sức mạnh trí tuệ Việt “xốc vai”, làm động lực quan trọng đưa đất nước đi lên.

TS Luật cho rằng, đổi mới cơ chế hoạt động KH&CN đang tạo môi trường thuận lợi cho các nhà khoa học, các tổ chức KH&CN hăng hái hơn, sôi nổi hơn, sáng tạo nhiều hơn để mang sức lực trí tuệ và thành tựu nghiên cứu phục vụ sản xuất và đời sống ngày một hiệu quả hơn. Các tổ chức KH&CN ngày càng được tự chủ về huy động và sở hữu các nguồn lực cho phát triển và cũng ngày càng phát huy vai trò, chịu trách nhiệm với kết quả các hoạt động sáng tạo của mình.

Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XII có đề cập đến phương hướng phát triển và ứng dụng KH&CN, tuy nhiên vẫn còn hạn chế.​

 

TS Hồ Ngọc Luật, Vụ trưởng Vụ trưởng Vụ Phát triển Khoa học và Công nghệ Địa phương (Ảnh: BL)

Theo TS Hồ Ngọc Luật, để nhiệm vụ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ tổ chức, cơ chế quản lý, cơ chế hoạt động KH&CN đạt hiệu quả và góp phần thực hiện phương hướng phát triển và ứng dụng KH&CN, Dự thảo báo cáo chính trị Đại hội XII của Đảng cần quan tâm đến một số vấn đề sau:

Thứ nhất, trong quy hoạch hệ thống tổ chức KH&CN công lập, cần thống nhất quan điểm không cần số lượng nhiều, nhưng lại rất cần nhiều tổ chức KH&CN mạnh, tinh nhuệ. Tức là phải tập trung phát triển những tổ chức KH&CN chuyên sâu, ổn định và hiệu quả. Tự chủ, tự chịu trách nhiệm chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi tổ chức KH&CN mạnh về chuyên môn, có sức sáng tạo, có khả năng phát triển lâu dài. Để làm được việc này cần bảo đảm nền tảng pháp lý để các tổ chức này ổn định và phát triển. Bài học thành công của các nước đi trước về việc này khá nhiều, mỗi tổ chức KH&CN quốc gia được tự chủ trên cơ sở có Luật hoạt động riêng, chịu trách nhiệm trên toàn bộ lãnh thổ quốc gia về hoạt động KH&CN của mình, về đóng góp của mình đối với sự nghiệp phát triển KTXH của đất nước, đáp ứng nhu cầu về KH&CN của các vùng, miền, địa phương. Định hướng quy hoạch lâu dài của chúng ta là đạt được một hệ thống tổ chức KH&CN có tính chuyên nghiệp cao bảo đảm cho sự phát triển nhanh trước mắt và lâu dài về tương lai của đất nước.

Thứ hai, trong sử dụng và trọng dụng nhân lực KH&CN, phải nghiêm túc kiến tạo và thực thi được môi trường pháp lý bảo đảm quyền và lợi ích có được từ kết quả hoạt động nghiên cứu; động viên đội ngũ các nhà khoa học hăng say, đam mê sáng tạo trên cơ sở nhu cầu thiết thực của sản xuất và đời sống (phần này chúng ta đang có hy vọng trên cơ sở triển khai các chính sách mới); nâng cao nhận thức xã hội, trước hết là nhận thức của đội ngũ quản lý để các nhà khoa học cảm nhận được sự tôn trọng đối với những cống hiến của họ đối với đất nước, dân tộc (đây là nội dung chúng ta chưa quan tâm đầy đủ); nâng cao trách nhiệm xã hội của bản thân các nhà khoa học, tự giác thực hành đạo đức nghề nghiệp, phát huy tinh thần hy sinh phụng sự tổ quốc, dân tộc.

Thứ ba, trong sự nghiệp đổi mới, đội ngũ các nhà quản lý nói chung, quản lý KH&CN nói riêng, ít được đề cập. Tuy nhiên, trong thực tiễn, đội ngũ này có vai trò hết sức quan trọng. Họ là chủ thể xây dựng và thực hiện các chính sách đổi mới, là cầu nối trực tiếp kiến tạo văn hóa mới (từ những định hướng, chính sách mới), môi trường hoạt động KH&CN mới, và là người giám sát và điều chỉnh để quá trình đổi mới thực sự hiệu quả. Vì đang được ít đề cập, nên một bộ phận không nhỏ cán bộ quản lý vẫn đang hoạt động và “cống hiến” dưới tầm yêu cầu của công cuộc đổi mới, “vô tình” trở thành cản trợ sự đổi mới, cố tình “đeo bám”, thậm chí “khôn khéo cài cắm” trong quá trình cụ thể hóa chính sách để duy trì phương thức hoạt động cũ nhằm trục lợi cá nhân.“Một người lo bằng cả kho người làm”, cho nên cần có thái độ nghiêm túc, chính sách phù hợp và cơ chế sử dụng-đào thải hiệu quả trong thực hiện nhiệm vụ kiện toàn, nâng cao năng lực bộ máy quản lý nhà nước về KH&CN.

Thứ tư, cần hiểu thêm rằng, bộ máy quản lý nhà nước về KH&CN là Chính phủ, trong đó sự phối kết hợp hiệu quả giữa các bộ ngành quan trọng để tham mưu xây dựng và thực thi các định hướng, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển KH&CN vào cuộc sống là một mắt xích hàng đầu có tính đột phá của quá trình đổi mới. Sự phối kết hợp này, đâu đó vẫn chưa nhuần nhuyễn và hiệu quả, cũng là nguyên nhân cơ bản để KH&CN vẫn “trầm lắng”.

Thứ năm, về mặt công nghệ, nền sản xuất của chúng ta còn nhiều vấn đề đòi hỏi ngành KH&CN phải tăng cường huy động lực lượng, tập trung tháo gỡ những chính sách cụ thể, xuất phát từ thực tế sản xuất, kinh doanh để giúp cải thiện “sức khỏe” nền kinh tế. Trên 96% doanh nghiệp của chúng ta là nhỏ và siêu nhỏ, chủ yếu thuộc các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Tuy nhiên, quan điểm “coi doanh nghiệp là trung tâm của đổi mới ứng dụng và chuyển giao công nghệ, là nguồn cầu quan trọng nhất của thị trường khoa học và công nghệ”  mới bắt đầu được thể hiện trong chính sách đầu tư của các Chương trình KH&CN quốc gia, nhưng chưa thực sự là trung tâm của công tác quản lý KH&CN tại các địa phương. Chưa có sự chuẩn bị phù hợp về mặt quy hoạch tổ chức KH&CN, đổi mới cơ chế hoạt động và cơ chế quản lý KH&CN tại các chính quyền địa phương để hỗ trợ, thúc đẩy các doanh nghiệp đổi mới công nghệ theo hướng ứng dụng công nghệ mới, công nghệ hiện đại. Bài học thành công giai đoạn đầu về việc này mới có ở TP. Hồ Chí Minh và TP. Hải Phòng.

"Để khoa học và công nghệ thực sự gắn bó và trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, chúng ta cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ tổ chức, cơ chế quản lý, cơ chế hoạt động khoa học và công nghệ; đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng,gắn nhiệm vụ phát triển khoa học và công nghệ với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở các cấp, các ngành", TS Luật cho biết.


Đảng Cộng sản
Ý kiến bạn đọc

 

Tiêu đề (*):
Họ tên (*):
Email (*):
Nội dung (*):
Tôi đã xem Quy định ứng xử
(Nhập tên logo bằng chữ thường)
Chương trình yêu thích