Đề cao vai trò giám sát và phản biện xã hội trong thực hiện quyền làm chủ của nhân dân
18/11/2015 16:01
Phát huy dân chủ đã được thể hiện khá đầy đủ về nội dung, hình thức, cách thức tổ chức, triển khai. Đây là những nội dung đúng đắn, phản ánh quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước trong việc phát huy sức mạnh của nhân dân.

​Ảnh ​minh họa

 

Đề cập đến vấn đề phát huy dân chủ, bảo đảm thực hiện quyền làm chủ của nhân dân trong dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XII của Đảng, một số ý kiến cho rằng, phát huy quyền làm chủ của nhân dân cũng có nghĩa là phát huy sức mạnh sáng tạo, trí tuệ của nhân dân. Đây cũng chính là sức mạnh của toàn xã hội, của toàn dân tộc. Muốn làm được điều đó cần đề cao vai trò giám sát và phản biện xã hội.

Phát huy dân chủ sẽ thúc đẩy phản biện xã hội

TS. Chu Văn Tuấn (Viện Nghiên cứu Tôn giáo) cho rằng, phát huy dân chủ, tăng cường phản biện xã hội là những yêu cầu, nhiệm vụ được đặt ra ở các kỳ Đại hội Đảng, sau đó trở thành các nội dung hoạt động của cả hệ thống chính trị. Phát huy dân chủ và tăng cường phản biện xã hội tuy là hai yêu cầu, nhiệm vụ, nội dung khác nhau, nhưng gắn bó chặt chẽ với nhau. Xét ở góc độ nào đó, tăng cường phản biện cũng chính là thể hiện phát huy dân chủ. Phát huy dân chủ sẽ thúc đẩy phản biện xã hội.

 

TS. Chu Văn Tuấn. (Ảnh:TA) 

Theo TS Chu Văn Tuấn, phát huy dân chủ, nghĩa là phát huy tối đa quyền làm chủ của nhân dân, tạo điều kiện để người dân tham gia, đóng góp vào các công việc của Nhà nước, tức là tạo điều kiện để dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, giám sát. Việc tham gia của người dân đối với các công việc của Nhà nước cần được thể hiện ở các quá trình từ khi xây dựng chủ trương, chính sách, ban hành, tổ chức thực hiện, tổ chức đánh giá...

Đề cập cụ thể đến việc phát huy dân chủ trong Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XII của Đảng, TS. Chu Văn Tuấn nêu ra: tại Mục XIII – Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XII của Đảng có đề ra phương hướng: Tiếp tục phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân. Mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đều xuất phát từ nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân, được nhân dân tham gia ý kiến. Dân chủ phải được thực hiện đầy đủ, nghiêm túc trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Bảo đảm để nhân dân tham gia ở tất cả các khâu của quá trình đưa ra những quyết định liên quan đến lợi ích, cuộc sống của nhân dân, từ nêu sáng kiến, tham gia thảo luận, tranh luận đến giám sát quá trình thực hiện. Tập trung xây dựng những văn bản pháp luật liên quan trực tiếp đến quyền làm chủ của nhân dân.

TS Chu Văn Tuấn phân tích, như vậy, có thể thấy nội hàm của phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa đã được Dự thảo Báo cáo Chính trị làm rõ, cụ thể có các nội dung: Nhân dân được tham gia ý kiến đối với mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; sự tham gia ý kiến của nhân dân đối với các chủ trương, đường lối, chính sách không bó hẹp trong một lĩnh vực cụ thể nào mà “trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội”; sự tham gia ý kiến của người dân được thể hiện ở tất cả các khâu của quá trình đưa ra những chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật, các quyết định quan trọng; các hình thức của sự tham gia ý kiến của người dân bao gồm: Nêu sáng kiến, tham gia thảo luận, tranh luận, giám sát; quyền làm chủ của nhân dân cần được quy định bởi các văn bản pháp luật; phát huy dân chủ phải đi liền với tăng cường pháp chế, đề cao trách nhiệm công dân, giữ vững kỷ luật, kỷ cương và đề cao đạo đức xã hội. Phê phán những biểu hiện dân chủ cực đoan, dân chủ hình thức. Xử lý nghiêm những hành vi lợi dụng dân chủ để làm mất an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, những hành vi vi phạm quyền dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân…

TS Chu Văn Tuấn nêu rõ: Phát huy dân chủ đã được thể hiện khá đầy đủ về nội dung, hình thức, cách thức tổ chức, triển khai. Đây là những nội dung đúng đắn, phản ánh quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước trong việc phát huy sức mạnh của nhân dân.

Tuy nhiên, TS Chu Văn Tuấn lưu ý, dự thảo cần nhấn mạnh để phát huy dân chủ thì mấu chốt ở đâu? Nhiệm vụ nào là quan trọng nhất? TS Tuấn cho rằng, mấu chốt của phát huy dân chủ là những cơ chế, cách thức để lấy ý kiến của nhân dân, tập hợp ý kiến của nhân dân, và chuyển tải những ý kiến đó một cách đầy đủ nhất đến những cơ quan có thẩm quyền, đến những cơ quan trực tiếp xây dựng chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật. Tránh việc tổ chức lấy ý kiến của nhân dân rất rộng rãi, thảo luận rất sôi nổi, nhưng cuối cùng những ý kiến đó không được chuyển tải đến những cấp có thẩm quyền, hoặc chỉ dừng ở chỗ những cơ quan lấy ý kiến.

Đề cao phản biện xã hội trong phát huy dân chủ, TS Chu Văn Tuấn cho rằng, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và phản biện xã hội là hai vấn đề có liên quan mật thiết với nhau. Phát huy dân chủ là cơ sở, điều kiện cho sự phản biện xã hội, phản biện xã hội góp phần cho phát huy dân chủ được đầy đủ, sâu sắc hơn. “Phát huy dân chủ và phản biện xã hội cần được quan tâm, chú trọng bởi đây chính là phát huy sức mạnh đoàn kết, sức mạnh trí tuệ, sự đồng thuận của cả dân tộc” – TS Chu Văn Tuấn đề xuất.

Cần làm rõ vấn đề giám sát và phản biện trong phát huy dân chủ

Cùng quan điểm với TS. Chu Văn Tuấn, PGS.TS Lê Thị Lan - Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học Xã hội cho rằng, phát huy dân chủ trong giám sát và phản biện xã hội, đấu tranh phòng chống tham nhũng là một phương pháp tích cực và tất yếu trong công cuộc phòng chống tham nhũng, tăng cường và củng cố niềm tin của nhân dân vào sự nghiệp lãnh đạo đất nước phát triển bền vững của Đảng. Đây cũng là cách bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân.

Tuy nhiên, PGS.TS Lê Thị Lan đặt vấn đề, làm thế nào để có thể phát huy dân chủ trong giám sát và phản biện xã hội lại đang là vấn đề cần làm rõ. “Chúng ta đều biết, việc giám sát, phản biện xã hội là công tác cực kỳ quan trọng nhằm đảm bảo một chủ trương, chính sách nào đó của Nhà nước được thực thi một cách đúng đắn, không đi chệch đường lối và mục tiêu của Đảng, của dân tộc, đó là bảo vệ độc lập, chủ quyền dân tộc và phát triển đất nước bền vững” – PGS.TS Lê Thị Lan nói.

 

PGS.TS Lê Thị Lan. (Ảnh:TA) 

Theo PGS.TS Lê Thị Lan, bất cứ chủ trương, chính sách nào trước khi chính thức ban hành cũng cần được lấy ý kiến góp ý từ đại diện các tổ chức và nhân dân, đặc biệt là ý kiến của các chuyên gia. Công tác phản biện xã hội cần lấy ý kiến của nhân sĩ, trí thức, các nhà khoa học làm nòng cốt. Việc phản biện xã hội cần lấy sự đa dạng ý kiến làm trọng. Đa dạng ý kiến, ý kiến có cơ sở khoa học và lý luận sẽ cung cấp đầy đủ thông tin, cách nhìn nhiều chiều về một chủ trương, chính sách nào đó….

Thông tin về các phản biện xã hội cũng cần được cung cấp đầy đủ, minh bạch trên các kênh chính thống để phổ biến rộng rãi tới toàn xã hội, giúp người dân có thể tiếp cận thông tin đúng đắn, đáng tin cậy, tránh các luồng, kênh thông tin trái sự thật, xuyên tạc, bóp méo sự thật. “Đây cũng là giải pháp hữu hiệu nhất, có tác dụng như một loại vắc xin giúp nhân dân có được sức đề kháng chống lại mọi luồng thông tin trái chiều, phản động, có tính phá hoại hay thiếu thiện chí đối với việc thực thi các chủ trương, chính sách mà Đảng và Nhà nước đã ban hành sau khi cân nhắc mọi phương diện” – PGS.TS Lê Thị Lan nêu rõ.

PGS.TS Lê Thị Lan cho rằng, thực hiện và phát huy dân chủ trong phản biện xã hội phải là bước thực hiện trước khi ban hành một chủ trương, chính sách nào đó. Công tác phản biện xã hội không dừng lại ở đó mà vẫn phải tiếp tục khi chính sách, chủ trương đã được đưa vào cuộc sống để kịp thời phát hiện những bất cập, phản ánh với cơ quan quyền lực cao nhất có thể sớm điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn. Tiếp theo là bước phát huy dân chủ trong giám sát mọi quá trình quản lý xã hội.

Theo PGS.TS Lê Thị Lan, đây chính là quá trình nhân dân, như là tai, mắt của Đảng có thể trực tiếp tham gia vào việc phát hiện các vấn đề bất cập trong mọi quá trình, mọi khâu của quản lý nhà nước, cũng như đánh giá những hiệu quả tích cực của các quá trình đó, kịp thời phản ánh tới các cơ quan hữu trách. “Để có thể phát huy dân chủ trong quá trình giám sát xã hội và để giám sát xã hội có hiệu quả thì việc nâng cao dân trí, trách nhiệm công dân đối với xã hội, với đất nước là hết sức quan trọng. Đây cũng là lĩnh vực mà báo chí, các phương tiện truyền thông có thể phát huy vai trò hỗ trợ người dân phản ánh kịp thời mọi vấn đề giám sát tới các cơ quan hữu trách và đưa ra công luận. Hơn bất cứ hình thức nào, báo chí, truyền thông phải là công cụ phục vụ và hỗ trợ công tác giám sát xã hội để có thể thông tin nhanh nhất, chính xác nhất, kịp thời nhất tới các cơ quan hữu trách…” – PGS.TS Lê Thị Lan nêu rõ.

PGS.TS Lê Thị Lan nêu lên, để phát huy dân chủ, bảo đảm thực hiện quyền làm chủ của nhân dân thì cả công tác phản biện xã hội và giám sát xã hội đều cần phải được luật hóa, phải có hành lang pháp lý để đảm bảo tính hiệu quả và trách nhiệm của các bên tham gia phản biện xã hội, giám sát xã hội; đồng thời ngăn chặn bất cứ các cá nhân, tổ chức nào lợi dụng quyền dân chủ trong phản biện xã hội, giám sát xã hội làm phương hại đến lợi ích của đất nước, của nhân dân.


Đảng Cộng sản
Ý kiến bạn đọc

 

Tiêu đề (*):
Họ tên (*):
Email (*):
Nội dung (*):
Tôi đã xem Quy định ứng xử
(Nhập tên logo bằng chữ thường)
Chương trình yêu thích