Cần các biện pháp mạnh trong phòng, chống tham nhũng
03/11/2015 14:40
Theo PGS.TS Phạm Hữu Nghị, tình hình tham nhũng ở Việt Nam là nghiêm trọng, với những biểu hiện vừa tinh vi, phức tạp, vừa trắng trợn, lộ liễu, xảy ra trên nhiều lĩnh vực, nhiều cấp, nhiều ngành,

​Ảnh minh họa

 

Góp ý vào dự thảo văn kiện Đại hội lần thứ XII của Đảng, liên quan đến lĩnh vực phòng, chống tham nhũng, một số chuyên gia, nhà khoa học cho rằng, khi tham nhũng đã trở thành quốc nạn đe dọa sự sống còn của Đảng, của chế độ thì cần có cơ chế đặc thù và những biện pháp mạnh mẽ mới có thể xoay chuyển được tình hình.

 
 PGS.TS Phạm Hữu Nghị. (Ảnh:TH)
Nghiên cứu các dự thảo văn kiện, PGS.TS Phạm Hữu Nghị, Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam phân tích: Dự thảo báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng có ghi nhận: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ đảng viên và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí,… chưa được đẩy lùi…”.

Cụ thể, tại phần thứ XIV Hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Dự thảo Báo cáo chính trị có đưa ra nhận định: “Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí trong các cơ quan nhà nước, trong đội ngũ cán bộ, công chức chưa đạt yêu cầu đặt ra. Tham nhũng, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng”.

Tại mục 7 (Hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước nhiều mặt còn hạn chế) của phần II Dự thảo Báo cáo đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2011 - 2015 và phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016 - 2020 có đánh giá: “Công tác phòng, chống tham nhũng chưa đạt yêu cầu đề ra là ngăn chặn, từng bước đẩy lùi. Kê khai tài sản còn hình thức. Hoạt động giám sát, kiểm tra, thanh tra hiệu quả còn thấp”…

PGS.TS Phạm Hữu Nghị nhận thấy trong dự thảo các báo cáo trình Đại hội lần thứ XII, Đảng ta đã thừa nhận cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng chưa đạt yêu cầu đặt ra; tình trạng tham nhũng còn nghiêm trọng. “Sự tự đánh giá của Đảng ta là trùng hợp với đánh giá của các tổ chức quốc tế, trong đó có đánh giá của Tổ chức Minh bạch quốc tế” – PGS.TS Phạm Hữu Nghị nhìn nhận.

Theo PGS.TS Phạm Hữu Nghị, tình hình tham nhũng ở Việt Nam là nghiêm trọng, với những biểu hiện vừa tinh vi, phức tạp, vừa trắng trợn, lộ liễu, xảy ra trên nhiều lĩnh vực, nhiều cấp, nhiều ngành, có những điểm giống và khác nhau so với tình hình tham nhũng ở các nước khác, nhưng đặc điểm nổi bật là tính phổ biến.

“Trước đây, tham nhũng chủ yếu xảy ra trong các lĩnh vực kinh tế, nhưng ngày nay đã lan sang các lĩnh vực vốn được coi trọng về đạo lý như giáo dục, y tế, thực hiện chính sách xã hội, nhân đạo, từ thiện, phòng, chống dịch bệnh… Tham nhũng xảy ra ngay trong các cơ quan bảo vệ pháp luật, là những cơ quan cầm cân, nảy mực, đại diện cho công lý và công bằng xã hội, như: Công an, Viện kiểm sát, Tòa án... Những trường hợp thanh tra viên, điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán tòa án nhận hối lộ đã xuất hiện ở nhiều nơi. Không ít cán bộ, công chức và người dân coi việc hối lộ cho công chức và việc công chức nhận hối lộ khi giải quyết công việc là chuyện bình thường” – PGS.TS Phạm Hữu Nghị nêu rõ.

Cùng với đó là tình trạng tham nhũng “vặt” và tham nhũng “nhỏ, lẻ”, mà nhiều người gọi là “nhũng nhiễu” hay “chi phí không chính thức”. Tuy thiệt hại không lớn, có khi chỉ vài chục nghìn đồng mỗi vụ, nhưng diễn ra một cách tràn lan ở nhiều nơi, khiến người dân vô cùng bức xúc. Số đối tượng tham nhũng là cán bộ, công chức, viên chức có chức vụ thấp hoặc không có chức vụ lãnh đạo, quản lý, như: nhân viên cảnh sát, thuế vụ, bác sỹ, y tá... chiếm tỷ lệ khá cao; trong khi ở nhiều nước khác, đối tượng tham nhũng chủ yếu là các chính khách, các quan chức và doanh nhân – PGS.TS Nghị nói thêm.

Phân tích các nguyên nhân của tham nhũng và hiệu quả rất thấp của hoạt động phòng, chống tham nhũng, PGS.TS Phạm Hữu Nghị cho rằng, một số biện pháp phòng ngừa tham nhũng còn mang tính hình thức, hiệu quả thấp, nhất là việc kê khai tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức; việc trả lương qua tài khoản; việc chuyển đổi vị trí công tác của cán bộ, công chức, viên chức. Cơ chế, chính sách về quản lý kinh tế - xã hội còn nhiều sơ hở, bất cập, thiếu công khai, minh bạch và nhất quán, dễ bị lợi dụng để tham nhũng, nhất là các cơ chế, chính sách về quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên, khoáng sản; thu - chi ngân sách; đầu tư, mua sắm công. Chế độ tiền lương của công chức, viên chức chưa hợp lý, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức còn thấp, không bảo đảm cho cuộc sống.

Cùng với đó là chưa huy động được sức mạnh to lớn của quần chúng vào cuộc đấu tranh chống tham nhũng. Thiếu cơ chế giám sát có hiệu lực, hiệu quả của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên đối với hoạt động của bộ máy nhà nước nói chung và hoạt động phòng, chống tham nhũng nói riêng; thiếu quy định cụ thể để bảo vệ người tố cáo tham nhũng cũng như nghiêm trị hành vi đe dọa, trả thù người tố cáo. Mặt khác, tổ chức và hoạt động của cơ quan, đơn vị có chức năng phòng, chống tham nhũng chưa thật hợp lý. Điều kiện hoạt động, chế độ đãi ngộ đối với cán bộ, công chức trong cơ quan, đơn vị này còn nhiều bất cập, chưa bảo đảm cho việc “dưỡng liêm” và tạo điều kiện cho đội ngũ này yên tâm công tác; công tác quản lý, giáo dục đội ngũ cán bộ, trong đó có việc kiểm tra, giám sát và phòng, chống tham nhũng trong nội bộ các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra, kiểm sát và tòa án chưa được chú trọng…

Theo PGS.TS Phạm Hữu Nghị để có được niềm tin và sự ủng hộ của người dân, cũng như để xây dựng uy tín cho Việt Nam như một điểm đến đầu tư an toàn và hấp dẫn, Việt Nam cần cho thấy những kết quả cụ thể trong công cuộc phòng, chống tham nhũng. Điều này đòi hỏi một phương pháp đấu tranh tập trung và hướng tới các kết quả cụ thể hơn.

PGS.TS Phạm Hữu Nghị kiến nghị cần thể hiện rõ hơn vấn đề tham nhũng trong Báo cáo chính trị; chỉ ra những mặt thuận lợi, hạn chế trong hoạt động phòng chống tham nhũng. Cơ quan quản lý Nhà nước cần xem xét, nghiên cứu, nếu thấy cơ chế, chính sách, các giải pháp thời gian qua không phát huy tác dụng, cần đổi mới cơ chế, chính sách và phải tìm ra các giải pháp mới để bảo đảm cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng đạt được kết quả như mong muốn của nhân dân. “Cần có cơ chế đặc thù, cần có những biện pháp mạnh mẽ thì mới có thể xoay chuyển được tình hình trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng” – PGS.TS Phạm Hữu Nghị nhấn mạnh.

 
 PGS.TS Bùi Nguyên Khánh. (Ảnh:TH)
Cùng quan điểm PGS.TS Phạm Hữu Nghị, PGS.TS Bùi Nguyên Khánh, Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, muốn phòng, chống tham nhũng hiệu quả, trước hết cần coi trọng công tác xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh. Cần thành lập cơ quan phòng, chống tham nhũng độc lập như kinh nghiệm của một số nước; tăng cường công tác chính trị, tư tưởng đảng viên; tăng cường quản lý đội ngũ đảng viên; thường xuyên đưa nội dung kiểm điểm, phê bình, tự phê bình vào nền nếp sinh hoạt đảng theo Điều lệ Đảng, tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa VIII và Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI; đề cao trách nhiệm, xử lý nghiêm khắc những cán bộ, đảng viên, nhất là những người giữ chức vụ trọng yếu trong bộ máy của Đảng và Nhà nước có biểu hiện tiêu cực hay thiếu trách nhiệm để xảy ra tham nhũng ở các ngành, cơ quan đơn vị mình phụ trách.

PGS.TS Bùi Nguyên Khánh cũng nhấn mạnh đến việc nâng cao vai trò quản lý của Nhà nước; phát huy, khơi dậy tinh thần làm chủ của các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan truyền thông, báo chí và quần chúng nhân dân…

PGS.TS Bùi Nguyên Khánh kiến nghị các cơ quan, chính quyền Nhà nước cần nghiên cứu, tiếp thu kinh nghiệm của nhiều nước tiên tiến trên thế giới, xây dựng các giải pháp cụ cụ thể để cán bộ, công chức không thể, không dám, không muốn và không cần tham nhũng. Để làm được việc đó trước hết cần minh bạch trong nhiều vấn đề, lĩnh vực: kê khai và quản lý tài sản, ngân sách, mua sắm, quản lý đất đai, nhà ở, vốn, nguồn viện trợ, đầu tư… Bên cạnh đó, cần phải quy định chi tiết, cụ thể các thủ tục thực hiện trách nhiệm giải trình của cán bộ, công chức lãnh đạo các cấp trong các lĩnh vực theo các quy định pháp luật chuyên ngành…


Đảng Cộng sản
Ý kiến bạn đọc

 

Tiêu đề (*):
Họ tên (*):
Email (*):
Nội dung (*):
Tôi đã xem Quy định ứng xử
(Nhập tên logo bằng chữ thường)
Chương trình yêu thích